بازی در فضای باز فقط سرگرمی نیست؛ پژوهشگران از ارتباط آن با سلامت روان کودکان می‌گویند

پژوهش جدید درباره بازی در فضای باز چه می‌گوید؟

پژوهشگران دانشگاه اکستر در مطالعه‌ای، اطلاعات 4٬151 کودک در اسکاتلند را بررسی کردند تا ارتباط میان میزان بازی در فضای باز در سال‌های پیش‌دبستانی و وضعیت هیجانی و رفتاری کودکان در سال‌های بعد را بهتر بشناسند.

نتایج نشان داد کودکانی که در سال‌های پیش‌دبستانی در روزهای بیشتری از هفته در فضای باز بازی می‌کردند، بیشتر در گروه کودکانی قرار داشتند که نشانه‌های هیجانی و رفتاری کمتری را در طول کودکی تجربه می‌کردند. این نتیجه، توجه پژوهشگران را به نقش تجربه‌های روزمره کودکان در کنار سایر عوامل مؤثر بر رشد آن‌ها جلب می‌کند.

با وجود این ملاحظه علمی، پژوهش یادشده اهمیت بازی و فعالیت‌های روزمره را در سال‌های نخست زندگی برجسته می‌کند. فراهم کردن فرصت‌های مناسب برای بازی می‌تواند بخشی از توجه خانواده‌ها و مدارس به نیازهای رشدی کودکان باشد.

چرا بازی در فضای باز برای کودکان اهمیت دارد؟

بازی در محیط‌های باز می‌تواند فرصت‌های ارزشمندی برای رشد همه‌جانبه کودکان ایجاد کند. این تجربه‌ها علاوه بر افزایش تحرک، به کودکان فرصت می‌دهند با دیگران تعامل داشته باشند، احساسات خود را بشناسند و محیط اطرافشان را با کنجکاوی بیشتری کشف کنند.

البته میزان بهره‌مندی هر کودک از این تجربه‌ها متفاوت است. انتخاب بازی متناسب با سن، علاقه و توانایی کودک و فراهم کردن محیطی ایمن، اهمیت زیادی دارد.

والدین چگونه فرصت بیشتری برای بازی فراهم کنند؟

برای بازی کردن همیشه به امکانات خاص یا تجهیزات گران‌قیمت نیاز نیست. گاهی یک پیاده‌روی کوتاه، توپ‌بازی در حیاط یا فرصتی برای کشف محیط اطراف می‌تواند تجربه‌ای لذت‌بخش برای کودک ایجاد کند. مهم‌تر از نوع وسیله یا محل بازی، فراهم کردن فرصت کافی و متناسب با نیازهای کودک است.

خانواده‌ها می‌توانند با چند اقدام ساده، فرصت‌های بیشتری برای بازی و فعالیت در فضای باز ایجاد کنند:

• زمانی را برای پیاده‌روی خانوادگی یا بازی در پارک اختصاص دهند.
• به کودک اجازه دهند در انتخاب بازی و فعالیت موردعلاقه‌اش مشارکت کند.
• بازی‌های گروهی ساده مانند توپ‌بازی و فعالیت‌های حرکتی را تشویق کنند.
• محیط بازی را از نظر ایمنی و تناسب با سن کودک بررسی کنند.
• زمان فعالیت بدنی و بازی را در کنار استفاده از صفحه‌نمایش‌ها متعادل نگه دارند.

بازی نباید به یک تکلیف تبدیل شود

نکته مهم این است که بازی نباید به وظیفه‌ای دیگر در برنامه روزانه کودک تبدیل شود. اگر کودک در انتخاب فعالیت مشارکت داشته باشد و فرصت تجربه کردن و لذت بردن را پیدا کند، احتمال بیشتری دارد که با علاقه در بازی حضور داشته باشد.

نقش مدرسه در رشد همه‌جانبه دانش‌آموزان

مدرسه علاوه بر آموزش دروس، محیطی برای تمرین ارتباط اجتماعی، مسئولیت‌پذیری و تجربه فعالیت‌های گروهی است. زنگ تفریح، بازی‌های گروهی و فعالیت‌های حرکتی ایمن می‌توانند به غنی‌تر شدن تجربه روزانه دانش‌آموزان کمک کنند و فرصت‌هایی برای تعامل با همسالان در اختیار آن‌ها بگذارند.

در جریان بازی، دانش‌آموزان موقعیت‌هایی را تجربه می‌کنند که همیشه در کتاب‌های درسی قابل آموزش نیستند؛ برای مثال، همکاری با دوستان، رعایت قوانین مشترک، پذیرش تفاوت‌ها و تلاش برای حل اختلاف‌ها. این تجربه‌ها می‌توانند در کنار آموزش رسمی، به رشد مهارت‌های فردی و اجتماعی کمک کنند.

دبستان پژوهان؛ توجه به یادگیری فراتر از کلاس درس

در پیش‌دبستان و دبستان غیردولتی پسرانه پژوهان، رشد همه‌جانبه دانش‌آموزان در کنار یادگیری علمی اهمیت دارد. توجه به نیازهای کودکان، فراهم کردن فرصت تعامل با همسالان و ارزشمند دانستن تجربه‌های دوران کودکی، بخش مهمی از نگاه تربیتی به آموزش است.

یادگیری تنها به کلاس درس محدود نمی‌شود؛ کودکان در جریان بازی، ارتباط با دوستان و تجربه محیط اطراف نیز فرصت یادگیری پیدا می‌کنند. به همین دلیل، توجه به فعالیت‌های گروهی و فرصت‌های مناسب برای تحرک می‌تواند مکمل ارزشمندی برای فرایند آموزش و پرورش باشد.

برای آشنایی بیشتر با رویکرد آموزشی و برنامه‌های مدرسه، به وب‌سایت دبستان پژوهان مراجعه کنید.

پرسش‌های متداول درباره بازی در فضای باز

والدین ممکن است درباره تأثیر بازی در فضای باز بر سلامت روان، انتخاب محل مناسب و میزان فعالیت کودکان پرسش‌هایی داشته باشند. در ادامه، به چند سؤال رایج پاسخ می‌دهیم.

کودکی، فرصتی برای بازی و یادگیری

بازی در فضای باز فقط راهی برای گذراندن وقت نیست؛ بلکه می‌تواند فرصتی برای تحرک، کشف، تعامل اجتماعی و تجربه کردن دنیای اطراف باشد. پژوهش‌های علمی نیز بر اهمیت بررسی نقش این تجربه‌ها در رشد جسمی، هیجانی و اجتماعی کودکان تأکید دارند.

خانواده‌ها و مدارس با فراهم کردن محیط‌های مناسب و ایمن می‌توانند فرصت‌های بیشتری برای بازی و یادگیری ایجاد کنند. مهم است که بازی متناسب با سن و علاقه کودک باشد و در کنار فعالیت‌های روزمره، فضایی برای انتخاب، تجربه و لذت بردن فراهم کند.